X
تبلیغات
ادبیات فارسی - معنی روان شعر ، عمر عزیز ، پرواز و ...
گروه ادبیات راهنمایی

معنی روان شعر « تا سرا پرده ی گل » و« پرواز » و همراه با نکاتی

                                                                      در باره ی درس «آدم آهنی و شاپرک»

 

تا سرا پرده ی گل

نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد                           عالم پیر دگر باره جوان خواهد شد

لغات و اصطلاحات :  باد صبا : بادی است لطیف و خنک که نسیمی خوش دارد و از مشرق می وزد( باد صبا یاعث شکفته شدن گل ها می شود . باد صبا قاصد میان عاشق و معشوق است .)

معنی بیت : با آمدن بهار، با صبا خوش بو و معّطر خواهد شد و طبیعت که در زمستان پیر و ناتوان شده بود در بهار جوان و شاداب خواهد شد .( جهان در بهار شاداب و سر زنده می شود .)

 ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد               چشم نرگس به شقایق نگران خواهد شد

لغات و اصطلاحات :ارغوان:  نام گلی است به غایت سرخ و رنگین / یاسمن : گلی است معطّر و به رنگ های سفید یا زرد / نرگس : گلی است بهرنگ زرد و سفید./ شقایق : گلی است از تیره ی کوکناران که سرخ تیره و لکه های سیاه دارد / داد : هدیه دادن  نگران : نگریستن  ( نگران خواهد شد : خواهد دید). منظور از جام عقیقی ّ غنچه ی گل است  .

آدم نمایی :  الف : هدیه دادن جام عقیق به گل ارغوان نسبت داده شده   ب : شاعر برای گل نرگس ، چشم یکی از اعضای انسان اختیار کرده است .

معنای بیت :با آمدن بهار گل ارغوان گلبرگ های بسته ی خود را که همرنگ جام عقیق است به گل یاسمن هدیه خواهد داد و گل نرگس به علامت مهر و دوستی به گل شقایق چشم خواهد دوخت

(در فصل بهار جهان رنگ آشنایی و آشتی خواهد گرفت ، گل ها و گیاهان به هم مهر می ورزند) .

این تطاول که کشید از غم هجران بلبل                        تا سرا پرده ی گل نعره زنان خواهد شد

« شد» گاهی به معنی «رفت»به کار می رو.د .

معنای بیت :بلبل از شدّت ستمی که از دوری معشوق ( گل ) کشیده است همچون دادخواهان تا بارگاه و خیمه ی گل آواز خوانی و دادخواهی کرد . ( غم هجران بلبل به مناسبت فصل خزان و زمستان بوده است و حال با آمدن بهار این قهر پایان می پذیرد .)

گل عزیز است غنیمت شمریدش صحبت               که به باغ آمد از این راه و از آن خواهد شد

معنی بیت :گل ارزشمند و دوست داشتنی است ، هم نشینی با آن را مغتنم شمرید چرا که عمر کوتاهی دارد . ( ایّام دولت گل کوتاه است )

حافظ از بهر تو آمد سوی اقلیم وجود                        قدمی نه به وداعش که روان خواهد شد

لغات و اصطلاحات : نه : بنه ار مصدر نهادن به معنی بگذار / قدم نهادن : دست به کاری زدن و اقدام کردن.

معنی بیت :حافظ به شوق دیدار تو پای به هستی نهاده است ؛ برای خداحافظی با او قدمی بردار ( عنایت و توجّهی به او بکن ) چرا که او رفتنی است .( خواهد رفت - خواهد مرد ) « روان شد » در بیت فوق از مبحث آرایه های ایهام است .

پرواز

قالب شعر: این شعر محتوایی قطعه مانند دارد .امّا از نظر ساختار به غزل نزدیک.  این شعر اساسا مضمونی اجتماعی دارد .

کرم در این شعر نماد  خود شاعر یا هر انسان متفّکر و جستجوگر است که از زندگی روزمرّه خویش به تنگ آمده و در تلاش و تکاپو ست تا با حرکتی نو خود را رها کند و مرغ نماد انسان هایی است که با وجود توانایی و خلاقّیت  ( قدرت پرواز کردن )، جرات نو شدن را در زندگی ندارندو برای آن تلاش و کوشش نمی کنند .

به این گونه از شعر که در آن شاعر ، از زبان دو یا چند شخصّیت که در مقابل یک دیگر قرار می گیرند؛ سخن بگوید و صفات هر یک را از زبان آن ها بیان کند ، مناظره می گویند.

 
در پیله تا به کی بر خویشتن تنی                                     پرسید کرم را ، مرغ از فروتنی

لغات واصطلاحات : پیله : محفظه ای که نوزاد برخی حشرات دور خود می تند / تنی : تنیدن ، تار بافتن کرم ابریشم یا عنکبوت/ فروتنی : در این جا مراد « کم کاری و تنبلی مرغ » است .

نکات دستوری : مرغ نهاد مصرع دوم است ./  «را» به معنی « از» است بنابراین کرم نقش متمّمی می گیرد .

معنای بیت : مرغ با تنبلی از کرم پرسید ، تا کی در خانه ( پیله ) تار می بافی ؟

تا چند منزوی در کنج خلوتی                                     در بسته تا به کی در محبس تنی

لغات واصطلاحات : منزوی : آن که از مردم کناره گیرد / دربسته : حبس شده ، زندانی  /  محبس تن اضافه تشبیهی بلیغ است .

معنای بیت :.ای کرم تا چه وقت در کنج تنهایی گوشه نشینی اختیار می کنی و از مردم کناره می گیری ؟ تا چه وقت اسیر جسم خاکی خود هستی ؟

در فکر رستنم پاسخ بداد کرم                                     خلوت نشسته ام  زین روی منحنی

معنای بیت : کرم پاسخ بداد ، در فکر رهایی و پرواز می باشم ، به این خاطر خلوت و تنهایی اختیار کردم تا خمیده شدم ( رستن یعنی دل کندن از دنیا و پرواز آسمانی مراد است .)

هم سال های من پروانگان شدند                               جستند از این قفس ، گشتند دیدنی

لغات واصطلاحات : دیدنی : تماشایی  /  « ی» در این کلمه « یای »  لیاقت است ، یعنی شایستگی موصوف خود را می رساند

معنای بیت : هم سن و سالان من به پروانه مبدّل شدند و از این قفس ( پیله ) رهایی یافتند و تماشایی شدند .

در حبس و خلوتم تا وارهم به مرگ                                      یا پر برآورم بهــر پریدنی

لغات واصطلاحات : وارهم : وارستن ، رها شدن ، خلاص یافتن

معنای بیت در زندان تن خود خلوت اختیار کردم تا با مرگ ،رهایی و خلاصی یابم یا منتظرم پر در آورم و با شایستگی پرواز کنم .

اینک تو را چه شد کای مرغ خانگی                             کوشش نمی کنی  ، پری نمی زنی

معنای بیت : ای مرغ خانگی برای تو چه اتّفاقی رخ داده است که نه در فکر پرواز هستی و نه تلاش می کنی /

نیما : در لغت به معنی «کمان» است نام یکی از منطقه البروج گاه شماری مازندران ، نام یکی از اسپهبدان سرزمین مازندران نیز می باشد 

 

نکاتی درباره ی درس آدم آهنی و شاپرک

آدم آهنی و شاپرک

در داستان مورد نظر شخصّیت های اصلی آدم آهنی و شاپرک  هستند ، در داستان درمی یابیم که آدم آهنی احساس ندارد تنها همان چیز هایی را می گوید که از قبل برای او برنامه ریزی شده است . مشابه آدم آهنی ، آدم هایی را می شناسیم که احساس ندارند و مثل آدم آهنی رفتار می کنند؛ در همین داستان شاپرک ، مهربان و با عاطفه ، آدم آهنی را تروم عزیز خطاب می کند ، او را دوست دارد و نوازش می کند . مثل شاپرک ،  انسان های مهربانی در اطراف ما هستند .داستان نویسان ، با استفاده از تخّیل و آوردن شخصیّت های غیر انسان ، ذهن ما را وامی دارند تا شبیه آن ها را در  جامعه و اطراف خود پیدا کنیم . این گونه داستان ها را « داستان های نمادین یا سمبولیک » می گویند .

آدم آهنی نماد انسان های بی احساس و شاپرک نماد انسان های با عاطفه و مهربان است .

داستان مورد نظر نوشته ی خانم « ویتایوته ژیلینسکای » اهل لیتوانی است که خانم « فرشته ساری» آن را ترجمه و انتشارات سروش آن را چاپ کرده است .

از :

1- فرهنگ معین ، دکتر محمد معین

2- حافظ نامه ، جلد 1 و 2  ، بها الدین خرمّشاهی

3-  مجموعه خوداموز پیشرفته ادبیات فارسی ، سوم راهنمایی ، جواد ذبیح نژاد عربی

4- درس آزمون، سوم راهنمایی ،گروه مولفان

تهیّه و تنظیم :   جواد ذبیح نژاد عربی

 

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه یازدهم دی 1386ساعت 12:11  توسط جواد ذبیح نژاد عربی   |